Sprzęt do robienia wina w domu – co naprawdę trzeba kupić na start?

Gdyby znajomy poprosił mnie o pomoc w zrobieniu pierwszego wina, kupiłbym mu tylko trzy rzeczy. Bez wiadra fermentacyjnego, bez korkownicy i bez urządzeń pomiarowych – na pierwszy nastaw to naprawdę wystarczy:

• balon – szklane naczynie, w którym nastaw fermentuje i dojrzewa,
• rurkę fermentacyjną z korkiem – wypuszcza z balonu gaz powstający podczas fermentacji i nie wpuszcza do środka powietrza,
• wężyk – do zlewania wina znad osadu i do przelewania go do butelek.

Balon to najważniejsza część całego sprzętu, bo to w nim wino spędza najwięcej czasu – od fermentacji aż do butelkowania. Ja używam szklanych balonów w dwóch rozmiarach: małych, 5-litrowych, oraz dużych, o pojemności od 30 do 54 litrów.

Małych balonów używam do eksperymentów. Łączę w nich owoce egzotyczne, które są droższe niż regionalne, albo różnego rodzaju kwiaty i zioła. W ten sposób sprawdzam, czy wino jest dobre i czy nadaje się do większej produkcji. Sporo eksperymentuję, więc nie każde wino wychodzi dobre – a jeśli nie wyjdzie, 5-litrowy balon to mała strata i mały wydatek. Wina z owoców z reguły się udają i są bardzo dobre, dlatego przy nich zmieniam już tylko proporcje owoców i połączenia smakowe.

Duże balony biorę do sprawdzonych przepisów albo wtedy, gdy mam dostęp do dużej ilości owoców. Tak jest na przykład z wiśniami: z 20 kg owoców wychodzi mi około 40 litrów wina, więc mały balon zupełnie by nie wystarczył. Balon 54-litrowy kosztuje do 150 zł.

Jeśli dopiero chcesz spróbować, zacznij od balonów 5-litrowych. Często są sprzedawane w pakietach po 6 sztuk, więc od razu możesz nastawić kilka małych win albo mieć zapas naczyń na zlewanie. Małe balony przydają się też do przechowywania gotowego wina, kiedy zabraknie pustych butelek.

Rurka fermentacyjna to mały, tani element, bez którego nie da się porządnie zrobić wina. Osadza się ją w korku zamykającym balon. Gaz powstający podczas fermentacji uchodzi przez nią na zewnątrz, a powietrze i zanieczyszczenia nie dostają się do nastawu. Bąbelki w rurce to też najprostszy znak, że drożdże pracują.

Rurki występują w wersji szklanej i plastikowej. Ja zbiłem niejedną szklaną rurkę, dlatego dziś używam wyłącznie plastikowych – są tak samo skuteczne, a dużo trudniej je uszkodzić przy myciu czy zakładaniu korka. Rurka z korkiem to koszt kilku złotych, więc warto mieć ich kilka w zapasie – ja zawsze mam.

Zapas przydaje się szczególnie przy bardzo burzliwej fermentacji. Czasami cały nastaw podchodzi do góry i drobinki owoców razem z płynem dostają się do rurki fermentacyjnej. Wtedy trzeba działać szybko i zlać trochę nastawu, żeby zrobić w balonie więcej miejsca. Takiej rurki nie da się już w środku wyczyścić w 100%, dlatego zastępuję ją nową, czystą.

Przy dłuższej fermentacji pamiętaj, żeby co jakiś czas sprawdzić, czy w rurce jest jeszcze woda – gdy wyschnie, przestaje chronić wino przed powietrzem.

Wiadro fermentacyjne to plastikowy pojemnik z pokrywą, w której jest miejsce na rurkę fermentacyjną. Dużo osób używa go do pierwszego etapu fermentacji, bo z szerokiego wiadra dużo łatwiej usunąć owoce niż z balonu z wąską szyjką. To dobre rozwiązanie, ale na start nie jest konieczne.

Ja używam wiadra do czegoś innego – do zlewania wina znad osadu i do butelkowania. Najważniejszy jest dla mnie zamontowany w nim kranik. Przy zlewaniu wino trafia z balonu do wiadra, a przy butelkowaniu napełniam butelki prosto z kranika, jedna po drugiej, i łatwo kontroluję strumień.

Drugą rzeczą, bez której nie wyobrażam sobie pracy z dużymi balonami, jest lejek o dużej średnicy. Przydaje się, kiedy podnoszę 30-litrowe wiadro z przefiltrowanym winem i naraz przelewam je z powrotem do balonu. Przy dużym lejku jest wtedy znacznie mniejsza szansa, że wino się rozleje.

Ostatni etap to przelanie gotowego wina do butelek. Używam zarówno butelek z zakrętkami, jak i z korkami naturalnymi. Niezależnie od rodzaju butelki muszą być dokładnie umyte – do mycia balonów i butelek przydaje się szczotka, a ja robię to bez użycia chemii.

Większość butelek korkuję ręcznie, ale mam do dyspozycji także ręczną korkownicę. Przy kilku butelkach można się bez niej obejść, więc na początek nie musisz jej kupować. O tym, kiedy wino jest gotowe do butelkowania i jak to zrobić krok po kroku, przeczytasz w osobnym poradniku.

Sprzęt do wina i drożdże kupuję w sklepach winiarskich online i na Allegro. Wybór jest tam duży, a balony, rurki, wężyki czy wiadra z kranikiem bez problemu zamówisz z dostawą do domu.

Podstawowy zestaw nie obciąży budżetu. Rurka z korkiem to koszt kilku złotych, małe balony 5-litrowe są tanie i często sprzedawane w pakietach po 6 sztuk, a duży balon 54-litrowy kupisz za maksymalnie 150 zł. Mając taki zestaw, głównym kosztem każdego wina będą owoce i cukier.

Moja rada: nie kupuj wszystkiego od razu. Zacznij od balonu, rurki i wężyka, zrób pierwsze wino – na przykład według mojego przepisu na wino truskawkowe – a dopiero potem dokupuj kolejne rzeczy, gdy poczujesz, że naprawdę ich potrzebujesz.